Anasayfa › Teknik SEO
Teknik Seo
Teknik SEO, sitenin sunucu tarafındaki ayarlarını ve arama motorunun sayfalara ulaşmasını kapsar: tarayıcının sayfaları ne kadar süre önbellekte tutacağının belirlenmesi, dışarıdan yüklenen bir hizmet kesildiğinde sayfanın açılmaya devam etmesi, dizindeki sayfa sayısı ile sitedeki sayfa sayısı arasındaki farkın nedenleri ve teknik değişikliklerin kayıt altına alınması.
Teknik SEO Tarayıcının Sayfaları Ne Kadar Saklayacağını Nasıl Belirler?
Tarayıcı, internet sayfalarını gösteren programdır ve indirdiği dosyaların bir kopyasını cihazda saklar. Bu saklama alanına tarayıcı önbelleği denir. Ziyaretçi siteye döndüğünde saklanan dosyalar yeniden indirilmez; sayfa daha az veriyle ve daha çabuk açılır. Kopyanın ne kadar tutulacağını sunucu belirler: her dosyayla birlikte bir saklama talimatı gönderir. Talimat yoksa tarayıcı süreyi kendi tahminine göre seçer. Teknik SEO bu talimatları dosya türüne göre düzenler.
Görseller, stil dosyaları, yazı tipleri ve JavaScript dosyaları seyrek değişir. Stil dosyası sayfanın renklerini ve yerleşimini belirler. JavaScript ise menünün açılması ve formun denetlenmesi türünden işlevleri çalıştıran koddur. Bu dosyalara uzun bir saklama süresi verilir. Dosya değiştiğinde adresine bir sürüm işareti eklenir; adres değişince tarayıcı onu yeni dosya sayar ve indirir. WordPress, tema ve eklenti dosyalarının adresine bu işareti çoğunlukla kendisi ekler.
Sayfanın kendisi ana belgedir: yazıları ve bölümleri taşıyan, adres açıldığında ilk gelen dosya. Ana belge öteki dosyalardan daha sık değişir. Bu yüzden ona kısa bir süre verilir ya da tarayıcıdan her kullanımdan önce sunucuya sorması istenir. Bu soruya yeniden doğrulama denir. İçerik değişmediyse sunucu 304 koduyla kısa bir yanıt döner ve tarayıcı elindeki kopyayı kullanır. Değiştiyse yeni belge gönderilir.
Ayar yanlış olduğunda iki sorun çıkar. Ana belge uzun süre saklanırsa ziyaretçi, güncellenen sayfa yerine eski kopyayı görür. Yeni stil dosyası eski belgeyle bir araya gelince menü ve düzen bozulabilir. Tarayıcıdaki kopya sunucudan silinemez; süresi dolana kadar kullanılır. Hiçbir dosyaya süre verilmezse tersi olur: her ziyarette bütün dosyalar baştan indirilir ve siteye dönen ziyaretçi de ilk gelişteki kadar bekler.
Önbellek yalnızca tarayıcıda bulunmaz. Sunucu, hazırladığı sayfaları kendi önbelleğinde tutabilir. Site bir CDN üzerinden sunuluyorsa dosyalar ziyaretçiye yakın sunucularda da saklanır; CDN, içeriği farklı bölgelerdeki sunuculardan dağıtan ağdır. Bu iki katmandaki bir kopya birçok ziyaretçiye gider. Bu yüzden oturum açılmış ve kişisel bilgi taşıyan sayfalar orada tutulmaz. Sitede bir değişiklik yapıldığında sunucu ve CDN önbelleği ayrıca boşaltılır.
Kontrolde Chrome geliştirici araçlarının Ağ sekmesi açılır. Her dosyanın sunucudan mı önbellekten mi geldiği ve hangi saklama talimatıyla gönderildiği orada görülür. PageSpeed Insights, saklama süresi kısa kalan dosyaları önbellekle ilgili bir uyarıda listeler. Googlebot, Google’ın sayfaları indiren yazılımıdır; Google, bu yazılımın yeniden doğrulamayı desteklediğini belirtir. Teknik SEO incelemesinde bulunan ayarlar, inceleme raporunda dosya türlerine göre gruplanır.
Dışarıdan Yüklenen Bir Hizmet Kesildiğinde Sayfa Nasıl Etkilenir?
Dış hizmet, sayfaya sitenin kendi sunucusundan değil, başka bir firmanın sunucusundan gelen dosya ya da bölümdür. Yazı tipleri, harita çerçeveleri, video oynatıcılar, sohbet pencereleri, ölçüm kodları ve kod kütüphaneleri çoğu sitede bu yolla yüklenir. Kod kütüphanesi, birçok sitenin ortak kullandığı hazır JavaScript kodudur. Sayfa böylece birden fazla sunucudan gelen dosyalarla oluşur. Biri yanıt vermediğinde sonucu, dosyanın sayfaya bağlanma biçimi belirler.
Sonucu belirleyen ilk şey, dosyanın sayfayı bekletip bekletmediğidir. Sayfanın üst bölümüne bekletici biçimde bağlanmış bir dosya gelmeden tarayıcı sayfayı ekrana getirmez. Bu tür dosyalara oluşturmayı engelleyen kaynak denir. Dış sunucu hata verirse tarayıcı dosyayı atlar ve bekleme kısa sürer. Sunucu hiç yanıt vermeden bağlantıyı açık tutarsa tarayıcı bir süre bekler, sonra denemeyi bırakır. Bu süre boyunca ekran boş kalır.
Dosya sayfayı bekletmeden yüklenecek biçimde bağlandıysa sayfa açılır; yalnızca o hizmetin bölümü eksik kalır. Harita ve video alanları boş görünür, sohbet düğmesi hiç çıkmaz. Bölüm için önceden yer ayrılmadıysa hizmet geç yanıt verdiğinde alttaki içerik aşağı kayar. Bu kayma CLS ile ölçülür; CLS, sayfa yüklenirken görünür öğelerin ne kadar kaydığını ölçen değerdir. Ayrılan sabit alan, hizmet gelmese de düzeni korur.
Dışarıdan gelen bir yazı tipi dosyası yüklenmezse metin bir süre görünmeyebilir. Yedek yazı tipi ayarı açıksa metin önce cihazda kurulu bir yazı tipiyle görünür; dosya gelince değişir. Kod kütüphanesi dışarıdan yükleniyorsa ona bağlı işlevler durur: menü açılmaz, form gönderilmez, kaydırmalı alan çalışmaz. Yazı tipleri ve kütüphaneler sitenin kendi sunucusundan sunulduğunda bu bağımlılık ortadan kalkar.
Google, sayfayı ziyaretçinin gördüğü hâliyle değerlendirmek için kodunu çalıştırır; bu aşamaya oluşturma denir. Bir dış dosya bu sırada alınamazsa o dosyanın eklediği metin ve bağlantılar Google’ın gördüğü hâlde bulunmayabilir. Dış sunucunun robots.txt dosyası da erişimi kapatabilir; robots.txt, tarama yazılımlarına hangi adreslere girmemelerini söyleyen dosyadır. Search Console’da bir adres canlı olarak denendiğinde, URL Denetimi aracı yüklenemeyen sayfa kaynaklarını ayrı bir listede verir.
İnceleme bir bağımlılık listesiyle başlar. Chrome geliştirici araçlarının Ağ sekmesinden sayfanın istek gönderdiği bütün dış alan adları çıkarılır. Aynı araçlardaki istek engelleme özelliğiyle her alan adı tek tek kapatılır ve sayfa yeniden yüklenir; böylece hizmet durduğunda neyin bozulduğu görülür. PageSpeed Insights de üçüncü taraf kodların yükünü ayrıca gösterir. Teknik SEO çalışmasında her bağımlılık, etkisiyle birlikte inceleme raporuna yazılır.
Dizindeki Sayfa Sayısı ile Sitedeki Sayfa Sayısı Neden Farklıdır?
Dizin, Google’ın sonuçlarda yer verebileceği sayfaların kaydıdır. Karşılaştırılan iki sayı farklı kaynaklardan gelir. Sitedeki sayı, yönetim panelinde yayımlanmış sayfa ve yazıların toplamıdır. XML site haritası, yayımlanan adresleri arama motorları için tek dosyada toplar ve aşağı yukarı aynı listeyi verir. Dizindeki sayı ise Search Console’un Sayfa dizine ekleme raporunda dizine eklenmiş görünen adreslerin sayısıdır. İki sayı çoğu sitede eşit çıkmaz.
Dizindeki sayı büyükse panelde içerik olarak görünmeyen adresler dizine girmiştir. WordPress’in kategori, etiket ve yazar arşivleri, listelerin ikinci ve sonraki sayfaları ve görsel ek sayfaları bunların başında gelir. Adresin sonuna ek bilgi eklenmiş parametreli sürümler de ayrı adres sayılabilir. Aynı durum www’lu ve www’suz sürümler ile HTTP kopyaları için de geçerlidir. Silinen sayfalar, Google onları yeniden tarayana kadar dizinde kalır.
Dizindeki sayı küçükse bazı sayfalar dışarıda kalmıştır. Noindex komutu taşıyan sayfalar bilerek dışarıda tutulur; noindex, Google’a sayfayı dizine almamasını söyleyen komuttur. Kanonik etiketi başka bir adresi gösteren, yönlendirilen, 404 hatası veren ya da robots.txt ile kapatılan sayfalar da dizine girmez. Kanonik etiket, içeriğin asıl adresini bildirir. Raporda taranmış ya da keşfedilmiş ama dizine eklenmemiş sayfalar da listelenir; bunlar Google’ın kendi kararıdır.
Karşılaştırma için raporun üstündeki süzgeç kullanılır. Süzgeç bilinen bütün sayfaları, site haritasıyla gönderilen sayfaları ya da gönderilmemiş sayfaları ayrı ayrı gösterir. Gönderilmemiş ama dizine eklenmiş adresler, panelin saymadığı fazla adresleri ortaya çıkarır. Gönderilmiş ama dizine eklenmemiş adresler ise eksik kalan sayfaları gösterir. Her iki liste dışa aktarılır ve sitedeki içerik listesiyle satır satır eşleştirilir.
Sayıların zamanı da aynı değildir. Panel yayımlanan sayfayı hemen sayar; Google ise sayfayı taradıktan ve değerlendirdikten sonra rapora ekler. Rapor da bir gecikmeyle güncellenir. Google aramasında sonuçları tek bir siteyle sınırlayınca çıkan toplam ise yaklaşıktır; Google bu sonuçların dizindeki bütün sayfaları göstermeyebileceğini belirtir. Tek bir sayfanın durumu URL Denetimi aracına adresi yazılarak ayrıca öğrenilir.
Fark bulunduktan sonra her adres grubu için ayrı karar verilir. Gereksiz arşiv ve ek sayfalarına noindex verilir ya da bu sayfalar asıl sayfaya 301 ile yönlendirilir; 301, eski adresin kalıcı olarak bırakıldığını bildiren yanıttır. Dışarıda kalan hizmet ve yazı sayfalarının içeriği, iç bağlantıları ve kanonik etiketi denetlenir. Teknik SEO açısından amaç iki sayıyı eşitlemek değil, her adresin durumunu bir karara bağlamaktır.
Sitede Yapılan Teknik Değişikliklerin Kaydı Nasıl Tutulur?
Değişiklik kaydı, sitede yapılan her teknik işlemin tarihli listesidir. Bu liste teknik SEO için iki iş görür. Birincisi, raporlarda bir düşüş ya da yeni bir hata göründüğünde aynı tarihlerde neyin değiştiğini bulmaktır. İkincisi, sorun çıkaran bir işlemi geri almaktır. Kayıt, işlem yapıldığı gün yazılır. Sonradan hatırlanarak yazılan satırda tarih yanlış, ayrıntılar eksik olabilir.
Her satır aynı alanlardan oluşur. Tarih, işlemin kısa tanımı ve etkilenen adresler yazılır; işlem bütün siteyi etkiliyorsa bu belirtilir. İşlemi yapan kişi ve dayandığı bulgu eklenir. İşlemden önce alınan yedeğin adı ve yeri yazılır. Son alan geri alma yoludur: hangi ayarın eski değerine dönüleceği ya da hangi yedeğin kurulacağı. Geri alınan işlem de silinmez, yeni bir satır olarak eklenir.
Kayda giren işlemler şunlardır: WordPress, tema ve eklenti güncellemeleri; eklenti kurma ve silme; yönlendirmeler; robots.txt ve site haritası değişiklikleri; noindex ve kanonik ayarları; önbellek ve CDN ayarları; sunucu ve alan adı işlemleri; ölçüm kodlarının eklenmesi ya da kaldırılması. Kendiliğinden yapılan güncellemeler de yazılır. WordPress bu güncellemelerden sonra yönetici adresine bilgi e-postası gönderebilir; e-postadaki tarih kayda geçirilir.
Kayıt, siteyi düzenleyen herkesin erişebildiği tek bir tabloda tutulur. WordPress’in revizyon kayıtları yalnızca yazı ve sayfa metinlerindeki değişiklikleri saklar; ayar, eklenti ve tema değişikliklerini tutmaz. Panelde kimin hangi ayarı ne zaman değiştirdiğini yazan bir etkinlik kaydı eklentisi bu eksiği kapatır. Barındırma panelinin işlem kayıtları da sunucu tarafındaki değişiklikler için ayrı bir kaynaktır. Bu kaynaklardaki bilgiler tabloya aktarılır.
Tarihler raporların üstüne de işlenir. Search Console’un Performans raporunda grafiğe tarihli açıklama eklenebilir. GA4, Google’ın ziyaret ölçüm aracıdır ve grafiklerine tarihli ek açıklama eklemeye izin verir. Böylece tıklama ya da ziyaret grafiğindeki bir kırılma, aynı günün işlemiyle birlikte okunur. Search Console’da bir sorun giderildiğinde Düzeltmeyi doğrula seçeneği kullanılır; doğrulamanın başladığı tarih raporda saklanır.
Kayıt ölçümle birlikte kullanılır. Aynı gün mümkün olduğunca tek bir işlem yapılır; böylece raporlardaki etki tek bir işleme bağlanabilir. İşlemden önce ve sonra PageSpeed Insights sonucu alınır ve satıra eklenir. Raporlarda bir kırılma görüldüğünde önce kayıttaki aynı tarihlere bakılır. Bizim çalışmamızda onayladığınız aylık iş listesindeki her madde, yapıldığı gün bu kayda girer ve aylık raporda tarihiyle yer alır.
Sitemi güncelledim ama bazı ziyaretçiler hâlâ eski sayfayı görüyor; bunun nedeni ne olabilir?
Eski kopya sunucu önbelleğinde, CDN’de ya da ziyaretçinin tarayıcısında kalmış olabilir. Önce sunucu ve CDN önbelleğini boşaltın, ardından sayfayı tarayıcıda önbelleği atlayarak yenileyin. Sorun yalnızca bazı ziyaretçilerde sürüyorsa sayfaya uzun bir tarayıcı saklama süresi verilmiş olabilir. Süreyi kısaltın; eski kopyalar süreleri dolunca kendiliğinden yenilenir.
Sayfama eklediğim Google Haritalar çerçevesi sayfanın açılışını yavaşlatır mı?
Harita çerçevesi kendi dosyalarını Google’ın sunucularından indirir. Sayfanın üst bölümündeyse bu dosyalar ilk açılışa yük ekler. Çerçeveyi geç yüklenecek biçimde ayarlayın; böylece ziyaretçi o bölüme yaklaşınca indirilir. Çerçeve için sabit bir yükseklik ayırın. Harita sayfanın alt bölümündeyse ve geç yükleniyorsa ilk görüntü ondan etkilenmez.
Search Console’da dizine eklenen sayfa sayım birden düştü; nereden başlamalıyım?
Sayfa dizine ekleme raporunda, sayfaların dizine eklenmeme nedenlerini gösteren tabloyu açın ve hangi satırın aynı tarihlerde arttığına bakın. O satırda listelenen adresleri URL Denetimi aracıyla tek tek kontrol edin. Düşüşün başladığı günlerde noindex, kanonik ya da robots.txt ayarlarında değişiklik yapılıp yapılmadığını değişiklik kaydından bulun.
Siteyi birkaç kişi düzenliyorsa bir değişikliği kimin yaptığını nasıl ayırt ederim?
Her kişiye WordPress’te ayrı bir kullanıcı hesabı açın; ortak hesap ve paylaşılan parola kullanmayın. Etkinlik kaydı eklentileri işlemi hangi hesabın yaptığını yazar; ortak hesapta bu ayrım kaybolur. Her hesaba yalnızca işinin gerektirdiği rolü verin. Yalnızca yazı ekleyen bir kullanıcının yönetici rolüne ihtiyacı yoktur.